آقا محمد علي كرمانشاهي
80
مقامع الفضل
وقطر زحل : چهارده هزار وچهارصد وسى وپنج فرسخ است ، وجرم أو صد وهشتاد وهشت برابر جرم زمين است . وقطر مشترى : چهارده هزار وپانصد ونود وشش فرسخ است ، وجرم أو صد وهشتاد وهشت برابر زمين است . وقطر مريخ : سه هزار وهفتصد ونود وپنج فرسخ است ، وجرم أو سه برابر زمين است . وقطر زهره : نهصد وشصت وپنج فرسخ است ، وجرم أو مقدار ثلث تسع زمين است . وقطر عطارد : صد ونه فرسخ است ، وجرم أو يك بخش از دوازده هزار وهفتصد وشصت ونه بخش جرم زمين است . وقطر أعظم ثوابت مرصوده دويست وبيست ودو برابر قطر زمين است ، وأصغر ثوابت مرصوده بيست وسه برابر جرم زمين است « 1 » ، تمام شد كلام قوشجى . وحركت هر يك از اين هشت فلك از مغرب است به مشرق « 2 » وحركت فلك أعظم - كه آن را اطلس وفلك نهم گويند - از مشرق است به مغرب ، ودر شبانه روزى - كه بيست وچهار ساعت است - يك دوره طي مىكند « 3 » . وگويند : حركت فلك اسرع است از هر چيزى ، به حدّى كه در علم هيئت تصحيح نمودهاند كه چون أسب در نهايت تندى بدود از وقتي كه دست بردارد تا وقتي كه بر زمين گذارد فلك أعظم سه هزار فرسخ طي كند « 4 » .
--> ( 1 ) در مظانّش نيافتيم . ( 2 ) بحار الأنوار : 55 / 75 و 76 . ( 3 ) بحار الأنوار : 55 / 111 و 120 . ( 4 ) بحار الأنوار : 55 / 120 . لازم به يادآورى است كه : در بحار الأنوار به جاى فرسخ « ميل » ذكر شده است .